Skip to content →

Sekcja Dialektologii i Socjolingwistyki Koła Naukowego Językoznawców Studentów  UJ przybliży Wam podstawową terminologię związaną z gwarami oraz dialektami.

💡 Czym jest dialekt?

Dialekt to terytorialna odmiana języka narodowego różniąca się od standardowego wariantu cechami fonetycznymi, fleksyjnymi, leksykalnymi i składniowymi. Dialekt obejmuje większy obszar, skupiając od kilku do nawet kilkuset gwar (przy założeniu, że każda wieś ma swoją gwarę).

💡 Jakie dialekty mamy obecnie w Polsce?

Obecnie tradycyjnie wyróżniamy cztery główne dialekty: mazowiecki, małopolski, wielkopolski oraz śląski. Sprawa Kaszub jest bardziej skomplikowana, dlatego też częściej mówi się o języku kaszubskim niż o dialekcie.

💡 Czym jest gwara?

Gwara to również terytorialna odmiana języka narodowego, lecz z mniejszego obszaru np. jednej lub kilku wsi.

💡 Czym są regionalizmy?

Regionalizmy to zazwyczaj nieuświadomione odrębności językowe charakteryzujące mowę wykształconych mieszkańców danego regionu (np. Krakowa). Są to nie tylko różnice leksykalne, ale także fonetyczne, fleksyjne, słowotwórcze i składniowe. Mogą mieć źródło w gwarach, staropolszczyźnie, a nawet we wpływach języków obcych. W jednym z filmów na naszym kanale na YouTube dr Donata Ochmann zaprezentowała jeden z krakowskich regionalizmów – kajzerkę. Serdecznie zapraszamy do obejrzenia tego filmu.

👀 Warto wiedzieć

Nauka zajmująca się badaniem gwar i dialektów to dialektologia. Często gwara oceniana jest negatywnie przez skojarzenie z mową ludzi pochodzących z małych miejscowości lub wsi. Jednak stanowi ona dla nas bezcenny dar, który warto poznawać, opisywać, by móc go przekazać kolejnym pokoleniom. Pamiętajcie! Gwara nie jest gorszą odmianą polszczyzny, a regionalizmy nie są błędami językowymi! 😊